Zabójcy kobiet – nowotwory piersi i jajnika

Rak piersi

to seryjny morderca, najczęstszy nowotwór u kobiet w naszym kraju. Najczęściej pojawia się między 50 a 70 rokiem życia, ale nie oszczędza też młodszych. Występuje rodzinnie, częstszy jest u kobiet, które wcześnie zaczęły miesiączkować i późno przeszły menopauzę. Sprzyja mu dieta z wysoką zawartością tłuszczów nasyconych i otyłość a także nadużywanie alkoholu. U osób podatnych genetycznie nowotwór może się szybciej rozwinąć pod wpływem hormonalnej terapii antykoncepcyjnej lub zastępczej z zawartością estrogenów. Karmienie piersią zaś w znaczny sposób zmniejsza ryzyko raka. Istnieją doniesienia, że długotrwałe przyjmowanie małych dawek aspiryny może zmniejszać ryzyko zachorowania. Na szczęście stosunkowo łatwo go wykryć, gdyż piersi są łatwo dostępne badaniu. Nie daje objawów we wczesnych stadiach, dlatego kluczową rolę pełni profilaktyka i badania. Podstawą profilaktyki jest samobadanie piersi przez kobietę. Co miesiąc, po zakończeniu miesiączki trzeba starannie obejrzeć przed lustrem i zbadać palcami swoje piersi. Jakiekolwiek guzki, zgrubienia, wciągnięcie brodawki, wyciek płynu czy nawet zmiany skórne powinny być powodem wizyty u lekarza. Badanie palpacyjne piersi przez lekarza nie rozstrzyga sprawy, konieczne jest wykonanie USG piersi, mammografii a w szczególnych przypadkach rezonansu magnetycznego. Badaniem palpacyjnym jesteśmy w stanie wykryć dopiero zmiany powyżej 5-10 mm. Dlatego zalecane jest profilaktyczne wykonywanie USG piersi co rok w każdym wieku, już od czasu wejścia w okres rozrodczy, zaś po 40 roku życia, oprócz tego również mammografii co 1-2 lata. W razie wykrycia podejrzanego guza wykonuje się jego biopsję i badanie histopatologiczne. Nowotwór piersi jest uleczalny i to nawet całkowicie, o ile zostanie wcześnie wykryty, gdy średnica guza nie przekracza 5 mm. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby i rodzaju nowotworu. Możliwe jest tylko miejscowe wycięcie guza, usunięcie części lub całej piersi z węzłami pachowymi, leczenie hormonalne, chemioterapia, radioterapia, leczenie przeciwciałami monoklonalnymi. Co roku w Polsce umiera z powodu raka piersi ponad 5 tysięcy kobiet. Przy powszechnej dostępności do profilaktycznych badań nie jest to powód do dumy. Badajmy się!

Nowotwór jajnika

to trudniejszy przeciwnik, to cichy, podstępny i szybki zabójca. Pod względem częstości nowotworów plasuje się wśród Polek na szóstym miejscu. Nie daje, niestety, wczesnych charakterystycznych objawów, pozwalających go wykryć na początkowym etapie zaawansowania. Objawia się dolegliwościami gastrologicznymi- to pobolewania brzucha, wzdęcia, zaparcia, nagłe parcie na mocz, w bardziej zaawansowanym stadium wodobrzusze i chudnięcie. Szybko się rozwija i daje przerzuty do innych narządów – macicy, płuc, wątroby, kości. Przy przerzutach pierwszymi objawami bywają na przykład kaszel i krwioplucie lub bóle kostne. Guzy hormonalnie czynne mogą się objawiać zaburzeniami miesiączkowania, krwawieniem po menopauzie, nagłym wystąpieniem nadmiernego owłosienia i trądziku. Rak jajnika ma podłoże genetyczne, występuje bardzo często rodzinnie, najczęściej po 40-stce, ale zdarza się i wcześniej. Sprzyja mu brak ciąż i porodów, dieta zbyt bogata w tłuszcze, wczesne wystąpienie miesiączki i późna menopauza. Zablokowanie owulacji za pomocą leków antykoncepcyjnych znacząco obniża ryzyko zachorowania. Wykrycie nowotworu jajnika jest możliwe za pomocą USG przezpochwowego, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Badania obrazowe pomagają ocenić stopień ryzyka złośliwości guza. Dodatkową pomocą służą badania markerów nowotworowych w krwi: Ca-125, Ca-19.9, test Roma. Ostateczne rozpoznanie z zarazem leczenie stanowi jednak operacja usunięcia samego guza lub całego narządu rodnego i okolic. Dalsze stopnie leczenia to chemioterapia i radioterapia. Umieralność na nowotwory jajnika w naszym kraju to ok. 2 tysiące kobiet rocznie. Wskaźniki umieralności są tu wysokie, ze względu na to, że zwykle rozpoznanie jest ustalane w zaawansowanym stadium.

Szczególnego rodzaju mutacją genetyczną jest mutacja genu BRCA1 lub BRCA2. Sprzyja ona występowaniu zarówno raka jajnika jak i raka sutka. Jeśli u bliskich krewnych w pierwszym lub drugim stopniu pokrewieństwa (mama, babcia, ciocia, cioteczna babcia) co najmniej 2 osoby chorowały na raka jajnika lub piersi, trzeba koniecznie wykonać testy genetyczne. W przypadku wykrycia mutacji do rozważenia jest profilaktyczna mastektomia i /lub usunięcie jajników.

Leave a reply