Czym jest kolka niemowlęca? 

Kolka niemowlęca to często występujące łagodne zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego u niemowląt. Aby ją rozpoznać, muszą być spełnione wszystkie poniższe kryteria (tzw. Kryteria Rzymskie IV z 2016 roku):

• objawem kolki są nawracające lub przedłużające się okresy płaczu i niepokoju, pojawiające się bez wyraźnej przyczyny, którym nie da się zapobiec lub zaradzić;

• objawy te pojawiają się i ustępują do ukończenia 5. miesiąca życia;

• nie towarzyszą im gorączka, zaburzenia wzrostu lub inne choroby. 

Kolka zwykle rozpoczyna się w pierwszych tygodniach życia. Jej największe nasilenie obserwuje się około 5.–6. tygodnia. Najczęściej pojawia się wieczorem, niezależnie od sposobu karmienia. Podczas napadu kolki dziecko może:

• czerwienić się na twarzy;

• zaciskać rączki,

• podkurczać nóżki;

• prężyć się;

• mieć twardy i wzdęty brzuszek;

• oddawać gazy. 

Warto wiedzieć, że kolka niemowlęca nie jest chorobą i ustępuje samoistnie wraz z rozwojem dziecka. Mimo to bywa źródłem niepokoju i frustracji rodziców. 

Jakie są przyczyny kolki niemowlęcej? 

Jak dotąd nie udało się jednoznacznie określić, co powoduje kolkę niemowlęcą. Wśród możliwych czynników wymienia się m.in.:

• niedojrzałość układu pokarmowego i nerwowego;

• nietolerancje pokarmowe;

• nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych;

• zaburzenia mikrobioty jelitowej;

• nieprawidłową technikę karmienia;

• palenie papierosów lub nikotynowa terapia zastępcza matki;

• nadmierne pobudzenie bodźcami zewnętrznymi. 

Nie oznacza to jednak, że jeden konkretny czynnik odpowiada za występowanie kolki u każdego dziecka.

Czy kolka ma negatywny wpływ na zdrowie dziecka?

Kolka niemowlęca nie ma wpływu na rozwój dziecka. Niemowlęta z kolką prawidłowo jedzą, przybierają na wadze i rozwijają się zgodnie z normą. Jest to stan przejściowy, który nie niesie za sobą żadnych poważnych konsekwencji zdrowotnych. 

Jak sobie radzić z kolką niemowlęcą? 

Nie ma jednej skutecznej metody, która pozwala łagodzić dolegliwości związane z kolką niemowlęcą. To, co zadziała u jednego dziecka, niekoniecznie sprawdzi się u drugiego. Można jednak spróbować: 

• przytulać i delikatnie kołysać dziecko – bliskość i jednostajny, powolny ruch może pomóc się mu wyciszyć;

• ograniczyć nadmierną ilość bodźców – pomocne może okazać się przygaszenie światła, ograniczenie hałasu i mówienie do dziecka ściszonym głosem;

• delikatny masaż brzuszka – wykonuje się go zgodnie z ruchem wskazówek zegara w przerwach między karmieniami, nie wolno masować dziecka bezpośrednio po posiłku; 

• ciepłe (ale nie gorące!) okłady na brzuszek;

• zmiana sposobu karmienia – odpowiednia pozycja podczas karmienia i, jeśli dziecko tego potrzebuje, umożliwienie mu odbicia powietrza po posiłku;

• układanie na brzuszku – może ułatwiać oddawanie gazów, natomiast w takiej pozycji można ułożyć dziecko wyłącznie podczas czuwania i pod stałym nadzorem dorosłego. 

Warto obserwować, która z metod działa na dziecko i pomaga mu się uspokoić.

Długotrwały i intensywny płacz, którego nie da się ukoić, może być trudnym i frustrującym doświadczeniem dla rodzica. Nie warto jednak pokrzykiwać na dziecko lub potrząsać nim. Jeśli sytuacja staje się nie do zniesienia, warto poprosić kogoś innego o pomoc lub wymienić się z partnerem w opiece nad płaczącym dzieckiem. Chwila przerwy pozwoli na wytchnienie, uspokojenie się i zredukowanie napięcia. 

Jakie preparaty są pomocne przy kolce niemowlęcej?

Nie wszystkie produkty zalecane jako pomocne przy kolce mają potwierdzoną skuteczność, a niektóre mogą być niewskazane dla niemowląt. Dlatego nie warto podawać dziecku preparatów na kolkę na własną rękę – przed ich zastosowaniem lepiej skonsultować się z pediatrą.

Kiedy kolka niemowlęca wymaga konsultacji z lekarzem? 

Chociaż kolka niemowlęca jest stanem przejściowym, są sytuacje, w których konieczna jest konsultacja z lekarzem. Rodzice powinni skontaktować się z pediatrą, jeśli kolce niemowlęcej towarzyszą inne objawy, takie jak:

• gorączka lub wyraźnie podwyższona temperatura ciała – gorączka u niemowlęcia, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia, wymaga szczególnej uwagi;

• wymioty – szczególnie jeśli są gwałtowne, zabarwione żółcią lub zawierają krew; 

• obecność krwi lub śluzu w stolcu; 

• brak przyrostu masy ciała lub spadek wagi, wyraźne pogorszenie apetytu, odmowa karmienia lub trudności w jedzeniu;

• nietypowy, nieustępujący płacz. 

W przypadku niemowlęcia szczególnie ważna jest także nagła zmiana jego zachowania. Jeśli dziecko, które zwykle reagowało na głos i kontakt z opiekunem, stało się wyraźnie senne, apatyczne, wiotkie albo trudno je dobudzić, nie należy czekać, aż objawy samoistnie ustąpią. Pilnej oceny lekarskiej wymagają również trudności z oddychaniem, sinienie lub wyraźna bladość skóry. Takie objawy nie są typowe dla kolki. Podobnie należy postąpić w przypadku gwałtownych lub zielonych wymiotów.

Z czym różnicuje się kolkę niemowlęcą? 

W diagnostyce różnicowej kolki niemowlęcej bierze się pod uwagę m.in.:

• alergię na białka mleka krowiego;

• chorobę refluksową przełyku; 

• nietolerancję laktozy;

• zaburzenia wypróżniania; 

• niedrożność jelit;

• zakażenie układu moczowego; 

• ostre zapalenie ucha środkowego. 

Podsumowanie 

Kolka niemowlęca jest stanem przejściowym, który zwykle ustępuje samoistnie w pierwszych miesiącach życia. Związane z nią dolegliwości można łagodzić, jednak nie ma jednego skutecznego sposobu. Ważna jest obserwacja, co konkretnie przynosi dziecku. ulgę 

Kluczowe jest, by nie przeoczyć objawów, które nie są typowe dla kolki. Gorączka, wymioty, krew w stolcu czy utrata masy ciała są sygnałami, które wymagają pilnej konsultacji z lekarzem. Mogą one wskazywać na inne problemy zdrowotne i wymagać dodatkowej diagnostyki. 

Profesjonaliści