Pleśniawki jamy ustnej - jak leczyć u dzieci i dorosłych?
Czym są pleśniawki jamy ustnej?
Pleśniawki to grzybicza infekcja błon śluzowych jamy ustnej. Jest to dość częsty problem, który powstaje wskutek nadmiernego rozwoju drożdżaków z rodzaju Candida (dlatego chorobę nazywa się również kandydozą).
Drożdżaki naturalnie występują w jamie ustnej i zwykle nie powodują żadnych objawów. Problem pojawia się wówczas, gdy zaczynają się nadmiernie namnażać.
Pleśniawki zazwyczaj mają łagodny przebieg, ale wymagają leczenia, które zapobiegnie ich nawrotom. Nieleczone mogą przekształcić się w przewlekłą infekcję i prowadzić do powikłań.
Pleśniawki najczęściej występują u noworodków i niemowląt, ale mogą pojawić się także u dorosłych. Ich obecność u osób dorosłych może być sygnałem innych, poważniejszych zaburzeń, dlatego nie należy ich lekceważyć.
Warto pamiętać, że pleśniawki nie są bardzo zakaźne, ale mogą się przenosić między osobami, szczególnie z osłabionym układem odpornościowym.
Jakie są przyczyny pojawienia się pleśniawek?
U noworodków i niemowląt najczęstsze przyczyny to:
-
zakażenie drożdżakami z dróg rodnych matki podczas porodu;
-
ssanie piersi, na której znajdują się drożdżaki;
-
używanie smoczka skażonego drożdżakami (np. polizanego przez inną osobę);
-
wkładanie do buzi brudnych przedmiotów lub rąk;
-
wcześniactwo;
-
niska masa urodzeniowa;
-
niewykształcony jeszcze w pełni układ odpornościowy.
U dorosłych pleśniawki mogą pojawić się w wyniku:
-
zaburzeń odporności;
-
podeszłego wieku;
-
diety bogatej w węglowodany;
-
niedoborów witamin i minerałów;
-
palenia papierosów;
-
przewlekłego podrażniania jamy ustnej (np. przez źle dobrane protezy lub aparaty ortodontyczne);
-
stosowania sterydów wziewnych lub podawanych bezpośrednio na błonę śluzową jamy ustnej;
-
chorób przewodu pokarmowego;
-
zakażenia od innej osoby (np. przez pocałunki lub używanie wspólnych sztućców i kubków).
Cukrzyca, antybiotykoterapia oraz nieprawidłowa higiena jamy ustnej również sprzyjają rozwojowi pleśniawek – zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.
Pleśniawki mogą wystąpić także u kobiet stosujących doustną antykoncepcję.
Jak wyglądają pleśniawki?
Pleśniawki mają postać białego nalotu przypominającego zsiadłe mleko. Mogą tworzyć małe plamki lub zajmować większą powierzchnię jamy ustnej. U niemowląt często mylone są z resztkami mleka po karmieniu. Nalot można zetrzeć, ale pod spodem kryje się zaczerwieniona, delikatnie krwawiąca powierzchnia.
Zmiany najczęściej występują na języku, podniebieniu, dziąsłach i wewnętrznych stronach policzków. Nieleczone mogą rozprzestrzenić się na gardło, krtań, a nawet układ pokarmowy lub oddechowy.
Pleśniawki bywają mylone z aftami, jednak są to inne schorzenia. Afty to niewielkie, bolesne owrzodzenia z białym lub szarym środkiem otoczonym czerwoną obwódką. Nie tworzą nalotu. Zwykle występują na wewnętrznej stronie warg i policzków, na podniebieniu miękkim lub w okolicy gardła i migdałków. Ich przyczyną nie jest infekcja grzybicza, ale obniżona odporność, mikrourazy lub niedobory witamin i mikroelementów.
Jakie objawy dają pleśniawki?
Pleśniawkom może towarzyszyć ból, pieczenie i trudności w przełykaniu pokarmu.
U osób dorosłych mogą pojawiać się także:
-
nieprzyjemny smak w ustach;
-
suchość w jamie ustnej;
-
ogólne osłabienie;
-
zaburzenia smaku;
-
zmniejszony apetyt.
Jeśli oprócz zmian w jamie ustnej występują długotrwałe bóle brzucha, biegunka, nudności lub niestrawność, może to wskazywać na infekcję grzybiczą przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem, który zleci dodatkową diagnostykę.
Konsultacji lekarskiej wymagają także nawracające pleśniawki, ponieważ mogą świadczyć o chorobach ogólnoustrojowych lub obniżonej odporności.
Dzieci, u których pojawiły się pleśniawki, mogą być marudne, płaczliwe, rozdrażnione i niespokojne. Z powodu bólu dziecko może odmawiać jedzenia i picia. U niemowląt pleśniawki zwykle ustępują samoistnie i nie świadczą o poważnej chorobie – mijają wraz z dojrzewaniem układu odpornościowego.
Pleśniawki – rozpoznanie
W większości przypadków lekarz rozpoznaje pleśniawki na podstawie ich charakterystycznego wyglądu. Dodatkowe badania wykonuje się rzadko – najczęściej u osób dorosłych, gdy istnieje podejrzenie, że pleśniawki są objawem innego schorzenia.
W takiej sytuacji pobiera się wymaz z jamy ustnej i wykonuje badanie mykologiczne, które pozwala określić gatunek grzyba i dobrać odpowiednie leczenie.
Jak leczyć pleśniawki w jamie ustnej?
O sposobie leczenia pleśniawek u małych dzieci powinien decydować pediatra. Jeśli zmiany są niewielkie, mogą ustąpić samoistnie i wówczas lekarz zaleci ich obserwację. Gdy pleśniawek jest więcej, rozlewają się po jamie ustnej i powodują ból, konieczne może być zastosowanie leków przeciwgrzybiczych. Występują one w formie płynów, zawiesin do pędzlowania jamy ustnej, sprayów lub żeli.
Najczęściej stosowanym lekiem na pleśniawki, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, jest przepisywana na receptę nystatyna. Należy ją stosować zgodnie z zaleceniami lekarza – zwykle 2-3 razy dziennie, płucząc lub pędzlując jamę ustną. U dzieci lek podaje się zawsze po karmieniu. Matki karmiące piersią powinny aplikować preparat także na sutki. Nystatyna działa miejscowo i nie wchłania się do przewodu pokarmowego, dlatego jest bezpieczna dla dzieci.
U dzieci powyżej 14. roku życia i u dorosłych, oprócz leków przeciwgrzybiczych, można stosować płyny do płukania jamy ustnej o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym.
Jeśli pleśniawki objęły układ pokarmowy, konieczne może być włączenie doustnych leków przeciwgrzybiczych.
Leczenie można uzupełnić domowymi sposobami. Pomocne są płukanki ziołowe z szałwii lub rumianku oraz płukanki z sody oczyszczonej i soli, które mają działanie antyseptyczne. Olej kokosowy stosowany miejscowo wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe. Takie metody łagodzą objawy, ale nie zastępują leczenia przeciwgrzybiczego, szczególnie gdy zmiany są rozległe lub nawracają.
W trakcie leczenia warto unikać twardych i pikantnych potraw, które podrażniają błonę śluzową jamy ustnej.
Jak zapobiegać pleśniawkom?
Pleśniawkom można skutecznie zapobiegać. Wystarczy zastosować się do kilku zasad.
-
Odpowiednio dbać o higienę jamy ustnej – dokładnie szczotkować zęby, regularnie wymieniać szczoteczkę do zębów, czyścić protezę. U noworodków i niemowląt warto przemywać jamę ustną po każdym posiłku gazikiem zwilżonym ciepłą wodą.
-
Ograniczyć spożywanie cukru.
-
Wprowadzić do diety produkty bogate w witaminy z grupy B i witaminę A, które wzmacniają błonę śluzową.
-
Zwiększyć spożycie nabiału – wspiera mikrobiotę przewodu pokarmowego.
-
Kobiety karmiące piersią powinny przemywać sutki ciepłą wodą przed i po karmieniu.
-
Regularnie dezynfekować dziecięce akcesoria, takie jak butelki, smoczki, gryzaki.
-
Nie podawać dziecku twardych przedmiotów do gryzienia – mogą podrażniać jamę ustną.
-
Stosować probiotyki, jeśli pleśniawki są wynikiem antybiotykoterapii.
-
Wzmacniać naturalną odporność poprzez odpowiednią dietę, odpoczynek, regularną aktywność fizyczną i szczepienia.
-
Unikać alkoholu i palenia papierosów, które osłabiają odporność i sprzyjają rozwojowi drożdżaków.
-
Dbać o odpowiednie nawodnienie – suchość jamy ustnej stwarza idealne warunki do namnażania grzybów.
Źródła:
https://zdrowie.pap.pl/byc-zdrowym/plesniawki-u-doroslego-tak-ale-mozna-ich-uniknac
https://www.domowystomatolog.pl/plesniawki-u-niemowlaka-jak-skutecznie-sie-ich-pozbyc
Wszelkie prawa zastrzeżone