Czym jest alergia sezonowa?

Alergia sezonowa, nazywana także pyłkową, to nadmierna reakcja układu odpornościowego na alergeny obecne w środowisku tylko w określonych porach roku. Najczęściej pojawia się w okresie pylenia traw, drzew i chwastów. U osób zdrowych pyłki tych roślin nie wywołują żadnej reakcji, natomiast u osób uczulonych mogą powodować uciążliwe dolegliwości. Nasilenie objawów zależy od stężenia pyłków w powietrzu, które jest najwyższe wiosną, latem oraz wczesną jesienią.

Na alergię sezonową z roku na rok cierpi coraz więcej osób. Zmiany klimatu i globalne ocieplenie wydłużają okres pylenia i sprzyjają rozwojowi alergii.

Jakie pyłki powodują alergię sezonową?

Za alergię sezonową najczęściej odpowiedzialne są pyłki:

drzew liściastych, takich jak leszczyna, olcha, brzoza, jesion i dąb. Ich pylenie rozpoczyna się wczesną wiosną i trwa wiele tygodni. Zwykle nie uczulają rośliny zapylane przez owady;
traw i zbóż, takich jak kupkówka pospolita, wiechlina łąkowa, tymotka i żyto. Ich pylenie rozpoczyna się pod koniec kwietnia, a najwyższe stężenie pyłków w powietrzu przypada na czerwiec i lipiec;
chwastów, takich jak ambrozja, babka, bylica, komosa, pokrzywa i szczaw.

Jakie są objawy alergii sezonowej?

Alergia sezonowa należy do alergii wziewnych. Pyłki roślin unoszą się w powietrzu i dostają się do dróg oddechowych, co prowadzi do wystąpienia objawów.

Objawy alergii sezonowej zazwyczaj obejmują:

swędzenie i drapanie w nosie;
wodnisty katar (tzw. katar sienny lub alergiczny nieżyt nosa);
zapchany nos;
nadmierne kichanie;
świszczący oddech i duszności;
łzawienie i swędzenie oczu;
zapalenie spojówek;
dyskomfort w okolicy zatok;
uczucie zatkanych uszu;
pokrzywkę;
świąd skóry.

Objawy alergii sezonowej pojawiają się co roku o tej samej porze. Nasilają się podczas pobytu na zewnątrz i zmniejszają po deszczu. Mogą być mylone z infekcją, jednak nie towarzyszy im gorączka. Są uciążliwe i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Mogą także prowadzić do zaburzeń snu, a w efekcie do zmęczenia, poczucia rozbicia i problemów z koncentracją.

Kogo najczęściej dotyka problem alergii sezonowej?

Na sezonową alergię najczęściej cierpią:

dzieci i młodzi dorośli;
mieszkańcy miast – ze względu na zanieczyszczenie powietrza, które potęguje działanie pyłków;
osoby, u których w rodzinie występowały przypadki alergii.

Kiedy wykonać diagnostykę alergii sezonowej?

Diagnostyką alergii sezonowej zajmuje się alergolog. Warto zgłosić się do niego, jeśli objawy:

pojawiają się co roku o tej samej porze;
utrzymują się dłużej niż kilka dni;
nasilają się mimo stosowania leków dostępnych bez recepty;
utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Najlepszym momentem na rozpoczęcie diagnostyki jest przełom jesieni i zimy, czyli po zakończeniu okresu pylenia. W tym czasie wyniki badań są najbardziej wiarygodne i pozwalają przygotować się do kolejnego sezonu. Badania można jednak wykonać w dowolnym momencie roku, także w trakcie pylenia, ale ich interpretacja może być trudniejsza.

Podstawą diagnostyki jest wywiad lekarski i badanie fizykalne. Uzupełnieniem są testy alergiczne, które pozwalają ustalić, co wywołuje objawy. Najczęściej wykonuje się:

testy skórne – polegają na naniesieniu niewielkiej ilości alergenu na skórę i obserwacji reakcji. Wynik dostępny jest po 15–20 minutach;
testy z krwi – polegają na oznaczeniu przeciwciał IgE dla konkretnych alergenów. Są szczególnie przydatne u osób z chorobami skóry lub przyjmujących leki przeciwhistaminowe. Wynik dostępny jest po kilku dniach;
testy prowokacyjne – polegają na podaniu alergenu pod kontrolą lekarza i obserwacji reakcji organizmu. To najdokładniejsza metoda, stosowana gdy inne testy nie dają jednoznacznego wyniku. Ze względu na ryzyko ciężkich reakcji wykonywana jest wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach.

Jak leczyć alergię sezonową?

Leczenie alergii sezonowej dobiera się indywidualnie. Obejmuje ono unikanie kontaktu z alergenami, farmakoterapię oraz odczulanie.

Podstawą jest ograniczenie kontaktu z alergenem. Jeśli jednak nie jest to możliwe, wdraża się leczenie farmakologiczne. Najczęściej stosuje się leki antyhistaminowe, które mogą być przyjmowane doustnie lub donosowo. Zmniejszają one reakcję organizmu i łagodzą objawy.

Możliwe jest także odczulanie, czyli immunoterapia alergenowa. Polega ona na podawaniu stopniowo zwiększanych dawek alergenu, aby organizm nauczył się go tolerować. Alergen podaje się w formie zastrzyków lub doustnie. Leczenie trwa zwykle 3–5 lat. Odczulanie jest skuteczne, jeśli pacjent przestrzega zaleceń lekarza. Może ono zmniejszyć objawy, zapobiec powstawaniu nowych uczuleń oraz ograniczyć ryzyko rozwoju astmy. Efekty odczulania utrzymują się przez wiele lat.

W przypadku ciężkich reakcji alergicznych stosuje się adrenalinę – lek, który ratuje życie.

Jak radzić sobie z alergią?

Objawy alergii sezonowej oraz ryzyko jej wystąpienia można zmniejszyć, przestrzegając kilku zasad. W okresie pylenia warto:

śledzić kalendarz pyleń;
ograniczyć przebywanie na świeżym powietrzu, zwłaszcza rano, gdy stężenie pyłków jest wysokie;
wychodzić na zewnątrz w trakcie deszczu lub po nim – wtedy stężenie pyłków jest niższe;
po powrocie do domu wziąć prysznic i zmienić ubranie;
unikać nadmiernego wietrzenia mieszkania;
stosować filtry powietrza lub klimatyzację;
regularnie prać pościel;
nie suszyć prania na zewnątrz – pyłki mogą osiadać na materiałach, co zwiększa ryzyko kontaktu z alergenami;
ochraniać oczy okularami;
unikać miejsc o wysokim stężeniu pyłków (np. świeżo skoszonych trawników, pól i łąk);
regularnie sprzątać mieszkanie;
regularnie kąpać zwierzęta domowe, aby usuwać pyłki z sierści;
przyjmować leki antyhistaminowe zgodnie z zaleceniami lekarza.

Podsumowanie

Alergia sezonowa może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie. Odpowiednia diagnostyka pozwala ustalić przyczynę objawów i wdrożyć właściwe leczenie. Przestrzeganie zaleceń lekarza oraz unikanie kontaktu z alergenami pomaga złagodzić objawy i poprawić komfort życia.

Źródła:

https://diag.pl/pacjent/artykuly/co-teraz-pyli-kalendarz-pylenia/#2-Symptomy-alergii-wziewnej

https://lekarzebezkolejki.pl/blog/alergia-sezonowa-przygotuj-sie-na-pylenie

https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/84834,sezonowa-alergia-powietrznopochodna

https://magazyn-recepta.pl/alergie-wziewne-w-okresie-wiosenno-letnim