Opieka nad seniorem w domu – jak przygotować mieszkanie?
Wraz z wiekiem stajemy się mniej sprawni. Pojawiają się też różne ograniczenia zdrowotne, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie. Dlatego czasem pojawia się konieczność dostosowania mieszkania do nowych potrzeb seniora. Dom powinien być nie tylko przytulny, ale przede wszystkim bezpieczny, funkcjonalny i sprzyjający zachowaniu samodzielności. Choć zmiany często wiążą się z wydatkami, są konieczne, by bliska osoba mogła czuć się komfortowo i cieszyć się niezależnością.
Co warto zmienić, aby mieszkanie stało się bardziej przyjazne seniorowi? Oto kilka wskazówek.
1. Minimalizacja ryzyka upadku
-
Zrezygnuj z dywaników i chodniczków, które mogą się przesuwać lub zawijać.
-
Usuń podwyższone progi lub – jeśli nie jest to możliwe – oznacz je w taki sposób, by były bardziej widoczne.
-
Usuń z korytarzy meble i przedmioty utrudniające poruszanie się.
-
Zabezpiecz luźno leżące kable i przewody, które mogą spowodować potknięcie.
-
Zadbaj o dobre oświetlenie, które ułatwi orientację w przestrzeni.
-
Podłogi w łazience pokryj materiałem antypoślizgowym. Dobrym rozwiązaniem jest prysznic bez brodzika wyposażony w uchwyty i stołeczek do kąpieli. Jeśli w łazience znajduje się wanna, zamontuj przy niej poręcze i uchwyty oraz zastosuj matę zapobiegającą poślizgnięciu się na dnie.
2. Ułatwienie dostępu do potrzebnych przedmiotów i sprzętów
-
Włączniki światła, gniazdka i sprzęty (np. piekarnik) powinny być umieszczone na wysokości, która nie wymaga schylania się ani wspinania.
-
Lampka nocna lub włącznik światła w sypialni powinny być w zasięgu ręki.
-
Obok łóżka ustaw stolik, na którym senior będzie mógł położyć telefon i łatwo po niego sięgnąć.
3. Odpowiednie umeblowanie
-
Wybierz solidne i stabilne meble, które zmniejszą ryzyko upadku. Unikaj ostrych krawędzi, szklanych blatów oraz zbyt miękkich lub zbyt twardych siedzisk.
-
Dopilnuj, by wysokość krzeseł, łóżek i foteli umożliwiała swobodne siadanie i wstawanie. Powinny być one wygodne i zapewniać prawidłowe ułożenie ciała, co zmniejszy napięcie mięśni i bóle stawów.
-
Zadbaj o odpowiednią wysokość blatów w kuchni, tak aby można było wygodnie gotować, bez konieczności nachylania się.
-
Umieść wiszące półki na wysokości oczu, by senior nie musiał się wspinać.
-
Ustaw meble w taki sposób, aby zapewniały odpowiednią przestrzeń na nogi i ułatwiały przemieszczanie się, co jest szczególnie istotne dla osób z ograniczoną sprawnością lub poruszających się na wózkach inwalidzkich.
4. Rozwiązania techniczne
-
Wyposaż mieszkanie w sprzęty i instalacje, które będą bezpieczne i proste w obsłudze.
-
Zamiast kuchenki gazowej zamontuj w kuchni płytę indukcyjną z wyraźną sygnalizacją i oznaczeniami.
-
Wybierz samorozmrażającą się lodówkę, najlepiej z funkcją sygnalizacji niedomknięcia drzwi.
-
Rozważ zamontowanie czujników dymu i zalania oraz przycisków alarmowych w każdym pomieszczeniu – pozwolą szybko wezwać pomoc w nagłych sytuacjach.
-
Kup seniorowi telefon z dużą klawiaturą, prostym menu i możliwością zaprogramowania najważniejszych numerów pod wybranymi przyciskami.
5. Komfort
-
Cieplny – zapewnij możliwość regulacji temperatury w poszczególnych pomieszczeniach. Seniorzy są bardziej wrażliwi na chłód i przegrzanie.
-
Akustyczny – ogranicz hałas z zewnątrz i pogłos w mieszkaniu, co zwiększy poczucie bezpieczeństwa.
-
Optyczny – zadbaj o dobre oświetlenie sztuczne i naturalne. Do mieszkania powinno wpadać jak najwięcej światła dziennego, co jest szczególnie ważne dla osób rzadko wychodzących na zewnątrz. Żaluzje, rolety czy zasłony powinny ograniczać światło, ale nie zaciemniać całkowicie pomieszczeń.
6. Dodatkowe rozwiązania
-
Jeśli senior ma problemy z pamięcią, możesz oznakować pomieszczenia oraz szafki, z których najczęściej korzysta. Zabezpiecz też drzwi, aby zapobiec przypadkowemu wyjściu z domu.
-
Jeśli jest taka potrzeba, zadbaj o dostęp do balkoników, chodzików lub kul. Powinny być ustawione tak, by senior mógł po nie sięgnąć zawsze, gdy zajdzie potrzeba.
-
Wyposaż seniora w chwytak, który ułatwi podnoszenie i przesuwanie przedmiotów bez konieczności schylania się.
-
Zamiast zwykłych kapci wybierz te z antypoślizgową podeszwą – zmniejszą ryzyko upadku.
Opieka nad seniorem w domu – wsparcie emocjonalne
Opieka nad seniorem to nie tylko troska o jego komfort fizyczny i bezpieczeństwo, ale także o samopoczucie psychiczne. Osobom starszym, szczególnie mniej mobilnym, często doskwiera samotność. Nawet najlepiej przygotowane mieszkanie nie zastąpi kontaktu z drugim człowiekiem.
-
Spędzaj z seniorem czas. Wystarczy wspólny spacer, czytanie, rozwiązywanie krzyżówek czy oglądanie telewizji. To nie muszą być długie wizyty. Bardziej niż długość, liczy się ich jakość.
-
Okaż zainteresowanie, troskę i cierpliwość. Słuchaj uważnie, nie lekceważ i nie traktuj seniora jak dziecka. Pozwól się wygadać. Czasem zwykła rozmowa potrafi zdziałać więcej niż lekarstwo.
-
Daj seniorowi czas na wyrażenie myśli. Nie popędzaj i nie okazuj zniecierpliwienia. Lepiej zapytać i wysłuchać niż narzucać własne zdanie.
-
Uszanuj godność i przyzwyczajenia seniora. Nie decyduj o wszystkim za niego, pozwól mu mieć wpływ nawet w drobnych sprawach.
-
Wspieraj, ale nie wyręczaj. Samodzielność daje poczucie sprawczości, satysfakcję i poprawia samopoczucie.
-
Zachęcaj seniora do aktywności fizycznej i intelektualnej. Gry planszowe, karty, wyjście do kina, spotkania ze znajomymi, a może nawet udział w zajęciach uniwersytetu trzeciego wieku – ruch i kontakty społeczne mają nieoceniony wpływ na samopoczucie i zdrowie osób starszych.
Opieka nad seniorem w domu – dostęp do lekarzy i specjalistów
Opieka medyczna jest równie ważna jak dostosowanie mieszkania. Warto pamiętać o możliwościach, które daje podstawowa opieka zdrowotna (POZ).
Osoby, które ze względu na swój stan zdrowia wymagają systematycznych i krótkoterminowych świadczeń medycznych, mogą skorzystać z pomocy pielęgniarki POZ. Aby uzyskać wsparcie, wystarczy złożyć deklarację wyboru pielęgniarki w wybranej przychodni POZ lub przez Internetowe Konto Pacjenta. Pielęgniarka świadczy opiekę bezpłatnie, od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-18:00.
Osobom, które nie mogą się samodzielnie poruszać, przysługuje transport sanitarny. To przewóz karetką z opieką medyczną – z domu do przychodni/szpitala lub z powrotem. Aby z niego skorzystać, potrzebne jest zlecenie od lekarza POZ. Transport może być bezpłatny, częściowo płatny lub pełnopłatny – w zależności od decyzji lekarza i wskazań medycznych.
Opieka nad seniorem w domu – jak się przygotować i zadbać o siebie?
Opieka nad osobą starszą wymaga czasu i energii. Może być trudna i wyczerpująca, dlatego równie ważne jak troska o seniora jest dbanie o siebie.
-
Pamiętaj o odpoczynku – znajdź czas na sen, relaks i regenerację.
-
Jedz regularnie.
-
Zadbaj o czas wyłącznie dla siebie – pozwoli Ci to oderwać się od codziennej rutyny.
-
Nie bój się prosić o pomoc – zaangażuj innych członków rodziny, podziel się obowiązkami, ustalcie wspólny harmonogram opieki.
-
Jeśli pozwala Ci na to sytuacja finansowa, rozważ wsparcie profesjonalnego opiekuna. Takie rozwiązanie odciąży rodzinę i zapewni seniorowi dodatkową opiekę.
Pamiętaj – Twój dobrostan jest tak samo ważny, jak dobrostan seniora. Dzięki odpoczynkowi i regeneracji łatwiej będzie Ci zachować cierpliwość, spokój i empatię w codziennej opiece.
Źródła:
https://zywieniemaznaczenie.pl/opieka-nad-osobami-starszymi-o-czym-trzeba-pamietac/
https://pacjent.gov.pl/archiwum/2021/dom-bezpieczny-dla-seniora
https://mojsenior.pl/zmiana-wysokosci-mebli-i-sprzetow-dla-wygody-seniora.htm
https://fundacja.petra-senior.pl/jak-dostosowac-mieszkanie-do-potrzeb-osoby-starszej/
https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2018/11/Cechy-bezpiecznego-mieszkania-seniora.pdf
https://www.mcm.net.pl/pliki/Pomocna_dlon/Poradnik_opieka_nad_osoba_niesamodzielna.pdf
https://nawigatorpacjenta.rpp.gov.pl/nawigator/system-ochrony-zdrowia-w-polsce/transport-sanitarny/
Wszelkie prawa zastrzeżone