Kolposkopia - NOWE BADANIE

Nowe badanie w Babka Medica!

Kolposkopię w naszej przychodni wykonuje dr n. med. Justyna Radkiewicz. Serdecznie zapraszamy wszystkie Panie.

CO TO JEST KOLPOSKOPIA?

Kolposkopia (od greckiego kolpos = pochwa i skopia = obraz) to metoda dokładnego badania dolnego odcinka narządów rozrodczych kobiecych, tzn. krocza sromu, pochwy, części pochwowej szyjki macicy wraz z ujściem zewnętrznym kanału szyjki. Kolposkopię można wykonać podczas zwykłego badania ginekologicznego. Nieznacznie wydłuża ona czas badania, nie jest bolesna. Konieczne jest do tego wprowadzenie do pochwy wziernika najlepiej o przezroczystych ścianach, tak aby szyjka macicy była dobrze widoczna. Lekarz obserwuje srom, a po wprowadzeniu wziernika ściany pochwy i powierzchnię szyjki macicy w intensywnym oświetleniu, które pozwala na łatwiejszą obserwację. Kolposkop pozwala na oglądanie zmian nie tylko odpowiednio oświetlonych, ale i kilkakrotnie powiększonych.
Obecnie obraz z kolposkopu może być rejestrowany przez kamerę i wyświetlany na ekranie. Można samej zobaczyć, jak jesteśmy zbudowane, a jeśli są jakieś nieprawidłowości, to lekarz może je pokazać i wytłumaczyć, co się dzieje. Dobrze, jeśli obraz kolposkopowy można zapisać i wydrukować, bo stanowi to dokument dla kobiety i dla lekarzy.

ZASADA BADANIA

Badanie kolposkopowe polega głownie na obserwacji części pochwowej szyjki macicy po jej uwidocznieniu we wzierniku, oczyszczeniu ze śluzu i oświetleniu. Na powierzchni szyjki mogą rozwijać się niebezpieczne choroby, których nie da się dostrzec podczas zwykłego badania. Lekarz najpierw ogląda nabłonek wielowarstwowy płaski nierogowaciejący na ścianach pochwy na jej obwodzie, nabłonek gruczołowy wokół kanału szyjki, a zwłaszcza ich granicę, bo tam rozpoczynają się najgroźniejsze choroby. Po powiększeniu obrazu i zastosowaniu zielonego filtra ukazuje się podnabłonkowa sieć naczyń krwionośnych, której obserwacja daje możliwość rozpoznania charakteru zmiany.
Kolejnym etapem badania są próby kontrastujące powierzchnię nabłonka, z których najbardziej powszechne i przydatne są próba z 3 % kwasem octowym i próba z płynem Lugola. Znanych jest również szereg innych prób z barwnikami organicznymi, odczynnikami fluoryzującymi i chromatoforami, jednak nie są powszechnie stosowane.
Próba z kwasem octowym i płynem Lugola.
Szczególne znaczenie ma próba z kwasem octowym, która to pozwala na uwidocznienie w centrum prawidłowego nabłonka gruczołowego kanału szyjki macicy i tzw. "strefy przekształceń", czyli granicy pomiędzy nabłonkiem gruczołowym kanału szyjki i nabłonkiem wielowarstwowym płaskim na obwodzie. Nabłonek kanału szyjki u większości kobiet aż do menopauzy jest zlokalizowany nie tylko w kanale szyjki, ale mniej lub bardziej pokrywa tarcze części pochwowej. Podczas zwykłego wziernikowania nabłonek kanału szyjki posiada żywoczerwoną barwę i jest pokryty warstwą śluzu. Ilość i przejrzystość śluzu wydzielanego przez ten nabłonek zmienia się zależnie od fazy cyklu płciowego. Bezpośredni wpływ na jego ilość i wygląd mają hormony płciowe oraz niektóre infekcje. Pod wpływem 3% wodnego roztworu kwasu octowego nabłonek kanału szyjki zmienia swoje zabarwienie z żywoczerwonego na bladoróżowy, a po usunięciu wacikiem nadmiaru śluzu pojawia się jego gruczołowa struktura. Ta groniasta powierzchnia jest szczególnie dobrze widoczna po 4-8 krotnym powiększeniu obrazu i przypomina miąższ rozerwanej pomarańczy lub grapefruita.
Próba z płynem Lugola wykrywa obecność glikogenu w komórkach nabłonka płaskiego, która zależy od obecności estrogenów w organizmie kobiety. U kobiet w okresie rozrodczym komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego zawierają glikogen i nabłonek barwi się na kolor ciemnobrązowy. Brak takiego zabarwienia niekoniecznie jest związany z patologią. Fizjologicznie występuje po menopauzie, podczas połogu, pod wpływem leków antyestrogenowych, a także w wyniku bliznowacenia lub infekcji. Nabłonek gruczołowy kanału szyjki macicy nie zawiera glikogenu i nie zmienia zabarwienia pod wpływem płynu Lugola.

Główną zaletą badania kolposkopowego, jest fakt, że pozwala na w pełni racjonalne postępowanie diagnostyczne. Lekarz może ograniczyć się jedynie do pobierania celowych wycinków z podejrzanych zmian o ich największym nasileniu. Precyzyjna lokalizacja granic zmian daje możliwość wyznaczenia właściwego zakresu leczenia i uniknięcia usuwania nadmiaru prawidłowych tkanek szyjki macicy. Szyjka macicy jest kobiecie potrzebna, aby zajść w ciążę, bezpiecznie donosić dziecko i je urodzić. Usuwanie nadmiernych fragmentów szyjki, lub czasami jej bezmyślne okaleczanie bez ważnego powodu, nie powinno mieć miejsca. Ponieważ choroby szyjki macicy nie są widoczne gołym okiem, bardzo istotne jest, by przed podjęciem jakiegokolwiek zabiegu na szyjce macicy ginekolog wykonał kolposkopię, która eliminuje możliwość błędnego rozpoznania.
W porównaniu do konwencjonalnego badania cytologicznego rozmazu pochwowo-szyjkowego kolposkopia posiada wysoką dokładność w zakresie rozpoznawania stanów przedrakowych, w granicach 85%. Zajmuje bardzo istotne miejsce w algorytmach postępowania jako badanie weryfikujące nieprawidłowe wyniki cytologiczne i kwalifikujące do celowanej biopsji. Kolposkopia z powodzeniem może być również badaniem pierwszego etapu diagnostyki, zwłaszcza że skreeningowe badanie cytologiczne posiada 20% wyników fałszywie ujemnych, co oznacza, że kobieta z ewidentną zmianą na szyjce otrzymuje wynik, że jest zdrowa i nic jej nie grozi. Ostatnio opublikowane, wielonarodowe badania z 2004 roku wykazały wykrywalność konwencjonalnego badania cytologicznego w zakresie wykrywania zmian H SIL (CIN2+) na poziomie 65%, co dowodzi, że dotychczasowe opinie o możliwościach cytodiagnostyki były mocno przesadzone. Dlatego badania cytologiczne muszą być regularnie powtarzane co 3 lata. Proces rozwoju raka szyjki macicy najczęściej trwa ponad 10 lat, ale przez większość tego czasu nie można go rozpoznać gołym okiem.
Badanie kolposkopowe jest nieinwazyjne, bezbolesne, trwa jedynie kilka minut, a jego przebieg można obserwować na ekranie. Dodatkową zaletą jest fakt, że wynik badania można sformułować od razu po jego zakończeniu (inaczej jest z cytologią, na wynik której trzeba czekać nawet do 3 tygodni i najczęściej nie są to tygodnie pogodne). Po badaniu otrzymujemy zdjęcia, które może obejrzeć inny lekarz.
Kolposkopia może być wykonywana wielokrotnie, bezpiecznie nawet u kobiet w ciąży.
Wszystkie wymienione cechy wpływają na wysoki poziom akceptacji badania.

Podstawowym ograniczeniem kolposkopii jest konieczność posiadania dość kosztownego wyposażenia i zdobycia kwalifikacji i doświadczenia przez osobę wykonującą badanie. Badanie to jest nadal mało dostępne, choć ostatnio wykonywane jest nawet przez lekarzy w ramach kontraktów z NFZ.
W ok. 2% przypadków nie udaje się uwidocznić powierzchni szyjki macicy we wziernikach w wyniku zmian anatomicznych lub bliznowatych tzw. unsatisfactory colposcopy.
W wyniku przebytych zabiegów u części kobiet nie udaje się ocenić strefy przekształceń przemieszczonej głęboko do kanału szyjki. Podobna sytuacja ma miejsce u kobiet po menopauzie, u których w wyniku trwającej wiele lat metaplazji strefa przekształceń znajduje się w głębszych częściach kanału szyjki.
Badanie kolposkopowe jest mniej wiarygodne u kobiet po menopauzie z powodu atrofii nabłonka pochwy. W wątpliwych przypadkach można zalecić powtórne badanie po kilkudniowym zastosowaniu miejscowym estrogenów.
Najlepszym wyjściem jest wykonanie pozostałych badań rozpoznających choroby szyjki macicy. Badanie cytologiczne i molekularne wykrywanie DNA HPV nie jest ani lepsze ani gorsze od kolposkopii, metody te najlepiej stosować razem, wtedy ryzyko nierozpoznania choroby jest najmniejsze.
Należy podkreślić, że kolposkopia nie powinna być traktowana jako odrębne badanie, lecz jako bardzo istotny element w diagnostyce chorób szyjki macicy z pozostałymi badaniami: cytodiagnostyką, badaniami molekularnymi DNA HPV i badaniami histopatologicznymi.